قطع نظر از علم اجمالى جارى است ولى با توجه به علم اجمالى قابل جريان نيست ، به عبارت ديگر موارد علم چه اجمالى و چه تفصيلى موضوعا خارج است از مجارى اصول و لذا در موارد علم اجمالى يا بايد از هر دو طرف اجتناب كنيم تا موافقت قطعيه حاصل شود و يا لااقل از يك طرف اجتناب كنيم تا مخالفت قطعيه پيش نيايد على اختلاف المبانى و به بيان كامل‌تر دليل اصالة الطهارة عبارتست از كل شىء طاهر حتى تعرف انه قذر و غايت اصالة الطهارة علم به قذارت است و با آمدن علم جارى نيست و علم اعم است از اجمالى و تفصيلى پس اگر علم اجمالى هم باشد غايت حاصل شده و جارى نيست . 2 - از طرفى ما يقين داريم كه خطاب منجزى از شارع صادر شده مبنى بر اينكه اجتنب عن النجس و ما مىدانيم كه در اينجا نجسى هست پس وجوب اجتناب حتمى است و از طرف ديگر اگر اصل جارى كنيم و مجراى آن را از تحت موضوع اجتنب عن النجس خارج كنيم معنايش آنست كه در اينجا اجتناب واجب نيست و اين تناقض است و لزوم تناقض قرينهء عقليه مىشود بر اينكه اصول عمليه در اطراف علم اجمالى جارى نشود و اختصاص پيدا كند به شبهات بدويه . فتأمّل : اشاره به يك اشكال و جواب است و آن اينكه : خود شما در مسئله دوران بين المحذورين گفتيد اصول عمليه در اطراف علم اجمالى جارى مىشود چرا در اينجا نمىگوئيد ؟ جوابش اينست كه : آنجا مخالفت عمليه لازم نمىآمد و ما تجويز كرديم ولى در اينجا لازم مىآيد فلا يجوز . و امّا مخالفت با علم اجمالى و خطاب اجمالى يعنى مخالفت با خطابى كه مردد است بين الخطابين : ابتدا چهار مثال مىآوريم سپس انظار را مطرح مىكنيم : مثال اوّل : شبهه موضوعيه و دو خطاب مجمل از يك نوع باشند مثلا